تبلیغات
هیئت عزاداران کوی محمدی (پنبه کاران) یزد
 
هیئت عزاداران کوی محمدی یزد
سایر امکانات




    تاریخ شمسی،‌قمری و میلادی


    زیارت عاشورا



    گنجینه احادیث




    پخش زنده اماکن متبرکه





  • هیئت محمدی (پنبه کاران) یزد

  •   عاشورا در زمان جاهلیت و میان قریش‏:

    در سنن دارمى روایت شده كه رسول خدا(ص) فرمود:

    این روز روز عاشوراست و قریش این روز را در جاهلیت روزه مى‏گرفتند پس هر كدام شما (مسلمین) دوست دارد روزه بگیرد، بگیرد و هر كدام دوست دارد روزه را ترك كند ترك كند.(1)

    در كتاب موطأ مالك آمده:إن عائشة قالت: كان یوم عاشوراء یوما تصومه قریش فى الجاهلیة و كان رسول الله(ص) یصومه فى الجاهلیة...(2)

    در صحیح بخارى نقل شده:إن قریشا كانت تصوم یوم عاشوراء فى الجاهلیة ثم أمر رسول الله(ص) بصیامه حتى فرض رمضان ...(3)

    در كتاب نیل الاوطار آمده:أن اهل الجاهلیة كانوا یصومون یوم عاشوراء و إن رسول الله(ص) صامه و المسلمون قبل أن یفرض رمضان.(4)

     

    عاشورا بعد از اسلام و قبل از وجوب روزه ماه رمضان‏

    در صحیح بخارى از ابن عمر نقل شده: صام النبى(ص) عاشوراء و أمر بصیامه فلما فرض رمضان ترك(5)

    و نیز در صحیح بخارى از عایشه نقل شده:

    رسول خدا به روزه روز عاشورا امر كرد تا هنگامى كه روزه ماه رمضان واجب شد. آنگاه فرمود : هر كس مى‏خواهد، روز عاشورا را روزه بگیرد و هر كسى مى‏خواهد افطار كند.(6)

    در كتاب جامع احادیث الشیعه از كتاب من لا یحضره الفقیه از امام باقر(ع) نقل شده: محمد بن مسلم و زراره از آن حضرت از روزه روز عاشورا سؤال كردند، فرمود: كان صومه قبل شهر رمضان فلما نزل شهر رمضان ترك.(7)

     

    عاشورا پس از وجوب روزه ماه رمضان‏

    در روایات شیعه آمده :

    و أما الصوم الذى یكون صاحبه فیه بالخیار فصوم یوم الجمعة ـ الى أن قال ـ و صوم یوم عاشوراء فكل ذلك صاحبه بالخیار إن شاء صام و إن شاء أفطر.(8)و نیز از مام باقر(ع) روایت شده: إن علیا(ع)قال صوموا العاشوراء التاسع و العاشر فإنه یكفر ذنوب سنة.(9) و نیز از امام باقر(ع) روایت شده: «صیام یوم عاشوراء، كفارة(10) سنة»

    در كنزل العمال روایت شده: لما فرض صوم رمضان سئل النبى(ص) عن صوم عاشوراء فقال: هو یوم من ایام الله تعالى فمن شاء صامه و من شاء تركه.(12)

    و نیز در همان كتاب: عن عمار بن یاسر قال: امرنا بصیام عاشوراء قبل أن ینزل رمضان فلما نزل رمضان لم نؤمر به.(13)

    و در همان كتاب: ظعن قیس بن سعد قال: كنا نصوم عاشوراء... قبل أن ینزل علینا صوم رمضان فلما نزل لم نؤمر به و لم ننه عنه و نحن نفعل.(14)

    مستفاد از این روایات و دهها روایت دیگر كه در كتابهاى حدیثى سنى و شیعه نقل شده، (15) این است كه عاشورا از زمان حضرت موسى تا بعثت رسول خدا(ص) و از بعثت تا هنگام وجوب روزه ماه رمضان و همچنین پس از آن مورد تعظیم و از ایام الله بوده است و همواره با انجام روزه در آن، بزرگ داشته مى‏شده است.

    مستفاد از این روایات و دهها روایت دیگر كه در كتابهاى حدیثى سنى و شیعه نقل شده، (15) این است كه عاشورا از زمان حضرت موسى تا بعثت رسول خدا(ص) و از بعثت تا هنگام وجوب روزه ماه رمضان و همچنین پس از آن مورد تعظیم و از ایام الله بوده است و همواره با انجام روزه در آن، بزرگ داشته مى‏شده است.

    در اینجا این پرسش پیش مى‏آید كه علت عظمت اینروزه و از ایام الله بودن آن چیست؟ زیرا غالبا زمانها به واسطه حوادث مهمى كه در آن اتفاق مى‏افتد عظمت پیدا مى‏كنند مانند روز میلاد رسول خدا(ص) روز بعثت و روز وفات آن بزرگوار و روز تولد امیرمؤمنان و روز غدیر و روز شهادت آن گرامى.

    در پاسخ این سوال مطالبى در كتابها نقل شده و برخى از آنها مورد خدشه قرار گرفته است .(16) اما از یك نكته گویا غفلت شده كه علت عظمت این روز حادثه كربلا باشد و بزرگداشت این روز از همان زمان حضرت موسى نیز به همین علت بوده و شاهد آن روایتى است كه در پایان این مقال نقل خواهیم كرد. و اگر همه حوادثى كه گفته شده در این روز اتفاق افتاد مطابق با واقع باشد، باز از همه مهمتر و عظیمتر حادثه كربلاست.

     

    روز عاشورا پس از واقعه كربلا

    دشمنان اهل بیت و بنى‏امیه لعنة الله علیهم پس از حادثه كربلا با سوء استفاده از روایات مربوط به روزه بزرگداشت عاشورا مطلبى را عنوان و مطرح و تبلیغ كردند كه با اساس دین و مكتب منافات داشت و آن اینكه چون در این روز امام حسین كشته شده و كشتن امام حسین (ع) و اهل بیت و یاران او ـ نعوذ بالله ـ كار بسیار خوب و مستحسنى بوده پس این روز روز با بركتى شده و به این خاطر باید این روز را روزه گرفت.

    متأسفانه این مطلب صد در صد انحرافى، میان گروهى از مسلمانان ظاهرى نفوذ كرد كه در زیارت عاشوراى امام حسین(ع) آمده: و هذا یوم تبركت به بنو امیة.از این تاریخ است كه روزه روز عاشورا به دو عنوان مى‏توانست انجام شود:

    1) به عنوان اینكه از ایام الله است مانند اینكه قبل از حادثه كربلا روز عاشورا را روزه مى‏گرفتند یا به عنوان واجب و یا مستحب.

    2) به عنوان اینكه چون یزید امام حسین را ظاهرا از بین برده باید روزه گرفت و از همین تاریخ است كه امامان معصوم ما با روشنگرى و احیانا نهى از روزه عاشورا و حتى با بیان اینكه تا نزدیك غروب چیزى نخورید و نیاشامید اما نزدیك غروب قدرى چیزى بخورید تا رزوه اصطلاحى نباشد، با این فكر كفرى كه ریشه در دشمنى با اهل بیت(ع) دارد مبارزه و مخالفت كردند.

    امام صادق(ع) به عبدالله بن سنان فرمود:

    لا تجعله صوما كملا و لیكن إفطارك بعد صلاة العصر بساعة على شربة من ماء(17)

    زراره از امام صادق و امام باقر(ع) نقل كرده كه به او فرمود: «لا تصم یوم عاشورا...» (18)

    جعفر بن عیسى گوید:

    سألت الرضا(ع) عن صوم یوم عاشوراء و ما یقول الناس فیه فقال(ع) عن صوم ابن مرجانة تسألنى؟ ذلك یوم صامه الادعیاء من آل زیاد بقتل الحسین صلوات الله علیه وهو یوم تشأم به آل محمد یتشأم به أهل الاسلام و الیوم المتشأم به الاسلام و أهله لا یصام فیه و لا یتبرك به ... و یوم عاشوراء قتل فیه الحسین و تبرك به ابن مرجانة و تشأم به آل محمد(ع) فمن صامهما أو تبرك بهما، لقى الله عزوجل ممسوخ القلب و كان محشره مع الذین سنوا صومهما و التبرك بهما.(19)

    امام صادق(ع) فرمود:

    من صامه كان حظه من صیام ذلك الیوم حظ ابن مرجانة و آل زیاد. قال الراوى: قلت: و ما كان حظهم من ذلك الیوم؟ قال: النار أعاذنا الله من النار و من عمل یقرب من النار.(20)

    امام صادق(ع) فرمود:

    اما انه صیام یوم ما نزل به كتاب و لا جرت به سنة الا سنة آل زیاد بقتل الحسین بن على (ع)(21)

    ظاهرا مقصود روزه آن طور كه بنى‏امیه مى‏گفتند است و چند روایت دیگر نیز به همین مضمون در روایات باب صیام عاشورا در كتابهاى حدیثى مانند جامع احادیث الشیعه نقل شده است. (22)

    بنابراین جمع بین این دو گروه روایت (یعنى روایاتى كه دلالت بر مطلوبیت صوم عاشورا و روایاتى كه دلالت بر عدم مطلوبیت آن دارد) بسیار روشن است.

    مرحوم مقدس اردبیلى در كتاب شرح ارشاد در شرح فتواى علامه حلى به استحباب روزه عاشورا به شرط اینكه بخاطر محزون بودن از شهادت امام حسین(ع) باشد فرمود:

    روایات در اینمورد مختلف است، برخى دلالت بر استحباب دارد و مى‏گوید: روزه عاشورا كفاره گناه یك سال است و روزه تاسوعا و عاشورا كفاره گناه یك سال است و رسول خدا این روز را روزه گرفته است... برخى دیگر از روایات دلالت بر كراهت بلكه حرمت دارد مانند روایتى كه روزه این روز سنت آل زیاد و روزه ابن مرجانه است... گروه دوم مربوط به روزه عاشورا به عنوان تبرك شكر به خاطر شهادت امام حسین(ع) است كه روزه به این منظور حرام است و اگر به این منظور هم نباشد ممكن است به خاطر تشابه به سنت دشمنان اهل بیت است و روزه‏دار در این روز به آنان شباهت پیدا مى‏كند مكروه باشد كما اینكه اتصاف یهود و نصارا مكروه است اما اینكه علامه حلى فرمود: «در صورتى كه به خاطر حزن باشد مستحب است» مقصود این است كه هیچ شباهتى به كار بنى امیه كه به خاطر سرور و شكر روزه مى‏گرفتند نداشته باشد .(23)

    صاحب جواهر هم در شرح قول محقق «یستحب صوم عاشوراء على وجه الحزن» فرموده است:

    لا أن یكون على جهة التبرك و الشكر و بذلك جمع الشیخان و غیرهما بین الروایات الدالة على المطلوبیة و النصوص المتضمنة للنهى عن صومه...(24)

    مرحوم محدث قمى در ماده عشر سفینة البحار مطلب شگفت آورى را در این زمینه از یكى از علماى اهل تسنن (شیخ عبدالقادر جیلانى) نقل كرده است كه خواندنى است.

     

    چند یادآورى‏ در مورد شبهات

    متأسفانه موضوع عید دانستن روز عاشورا بعد از حادثه كربلا كه از شیطنتهاى بنى امیه بود در میان گروههایى از مسلمانان نفوذ كرد و باقى و گویا هنوز هم در برخى از بلاد برخى ممالك اسلامى این سنت سراسر بدعت و ضد ارزش برقرار است.و من عجیب امرهم دعواهم محبة أهل البیت(ع) مع ما یفعلون یوم المصاب بالحسین(ع) من المواظبة على البر و الصدقة و المحافظة على البذل و النفقة و التبرك بشراء ملح السنة و التفاخر بالملابس المنتخبة و المظاهرة بتطیب الابدان... من أسباب الافراح و المسرات و اعتذارهم فى ذلك بأنه یوم لیس كالایام و انه مخصوص بالمناقب العظام و یدعون ان الله عزوجل تاب فیه على آدم فكیف وجب أن یقضى فیه حق آدم فیتخذ عیدا و لم یجب أن یقضى حق سید الاولین و الاخرین محمد خاتم النبیین (ع) فى مصابه بسبطه و ولده و ریحانته و قرة عینه و باهله الذین أصیبوا و حریمه الذین سبوا و هتكوا...(25)

    تهذیب الاحكام از شیخ طوسى از امام باقر(ع)

    لزقت السفینة یوم عاشوراء على الجودى فأمر نوح(ع) من معه من الجن و الانس أن یصوموا ذلك الیوم.

    و قال ابوجعفر(ع) اتدرون ما هذا الیوم؟ هذا الیوم الذى تاب الله عزو جل فیه على آدم و حوا(ع) و هذا الیوم الذى فلق الله فیه البحر لبنى اسرائیل فاغرق فرعون و من معه و هذا الیوم الذى غلب موسى(ع) فرعون و هذا الیوم الذى ولد فیه ابراهیم(ع) و هذا الیوم الذى تاب الله فیه على قوم یونس و هذا الیوم الذى ولد فیه عیسى بن مریم(ع) و هذا الیوم الذى یقوم فیه القائم(ع)(26)

    دعائم الاسلام از قاضى نعمان مصرى:

    عن جعفر بن محمد(ع) انه قال استوت السفینة یوم عاشوراء على الجودى فأمر نوح(ع) من معه من الانس و الجن بصومه و هو الیوم الذى تاب الله فیه على آدم(ع) و هو الیوم الذى یقوم فیه قائمنا أهل البیت(ع)(27)

    شفا الصدور از حاج میرزا ابوالفضل طهرانى:

    شیخ صدوق از جبله مكیه نقل كرده كه شنیدم از میثم تمار رضى الله عنه كه فرمود: والله مى‏كشند این امت پسر پیغمبر خود را در محرم در روز دهم. و هر آینه اعدا حق سبحانه و تعالى این روز را روز بركت قرار دهند و همانا این كار شدنى است و پیش گرفته است در علم خداى تعالى و من مى‏دانم او را به عهدى كه از مولایم امیرالمؤمنین(ع) به من رسیده ـ تا آنجا كه جبله مى‏گوید: ـ گفتم: چگونه مردم روز قتل حسین را روز بركت قرار دهند پس میثم بگریست و فرمود: حدیثى وضع كنند كه او روزى است كه خداى تعالى در او توبه آدم را قبول كرد ـ با اینكه خداى تعالى در ذیحجه توبه آدم را قبول كرد ـ و گمان مى‏كنند كه او روزى است كه خداى تعالى یونس را از شكم ماهى بیرون آورد ـ با اینكه خداى تعالى یونس را در ذیقعده از شكم ماهى برآورد ـ و گمان مى‏كنند كه او روزى است كه سفینه نوح بر جودى قرار گرفت ـ با اینكه استوارى سفینه در روز هجدهم ذیحجة بود ـ و گمان مى‏كنند كه او روزى است كه خدا دریا را براى موسى بشكافت ـ با اینكه این كار در ربیع الاول بود. (28)

    در مجله الهادى كه سالهاى قبل از پیروزى انقلاب در قم منتشر مى‏شد شماره دوم سال هفتم در مقاله‏اى پیرامون عاشورا و روزه یهود در این روز بحث شده است. نویسنده آن مقاله معتقد است تمام روایاتى كه دلالت بر روزه گرفتن یهودیها در عاشورا دارد جعلى است و این قبیل روایات در جهت كار بنى‏امیه بوده كه موضوع كربلا و حادثه عاشورا را لوث كنند، وى مى‏نویسد :

    فى واقعنا الحاضر لانجد اىّ یهود یصوم فى العاشر من محرم او یعده عیدا و لم یوجد فى السجلات التاریخیة ما یشیر الى انهم صاموا فى العاشر من محرم او عدوه عیدا... بل الیهود یصومون یوم العاشر من شهر تشرین و هو الشهر الاول من سنتهم فى تقویمهم و تاریخهم الا أنهم لا یسمونه یوم عاشوراء بل یوم او عید كیپور.(29)

    براى بررسى این مطالب لازم است به مصادر معتبرى كه درباره روزه یهود بحث كرده‏اند رجوع كنیم:

    كتاب قاموس مقدس تألیف مستر هاكس آمریكایى:

    روزه كفاره: روزه مهم سالیانه‏اى است كه با آرامى و استراحت و روزه در دهم ماه تشرین یعنى پنج روز قبل از عید خیمه‏ها نگاه داشته مى‏شد... كه فعلا این عید در دهه اول اكتبر واقع مى‏شود...(30)

    عاشورا اصلا نام روز دهم محرم نبوده است بلكه روز دهم ماه تشرین بوده است كه یهودیان از جمله یهودیان عرب در آن روز روزه كیپور مى‏گرفتند...

    تشرین نام یكى از ماههاى تقویم یهود كه ماه اول سال عرفى و ماه هفتم سال دینى است و مطابق با قسمتى از سپتامبر و اكتبر فرنگى مى‏باشد... جشن سال نو در روزهاى اول و دوم تشرین برگزار مى‏شود یوم كیپور در روز دهم...(31)

    التفهیم از ابوریحان بیرونى:

    كبور چیست؟ (32) دهم روز است از تشرین وزین جهت گاه گاه او را عاشورا خوانند (33) فاما نام كبور اندر زبان عبرى كفاره گناهان است و این یك روز است كه بر جهودان روزه داشتن فریضه كرده آمد ... تو اندازه این روز بیست و پنج ساعت است و ابتدا كنند روز نهم پیش از آفتاب فرو شدن به نیم ساعت و تمام شود چون آفتاب فرو شود روز دهم و نیم ساعت بگذرد آنگه روزه بگشایند.(34)

    در گنجینه‏اى از تلمود نیز راجع به روزه روز كیپور مفصل بحث شده است (35)

    الآثار الباقیة از ابوریحان بیرونى:

    تشرین و هو ثلاثون یوما... و فی الیوم العاشر منه صوم الكبور و یدعى العاشورا و هو الصوم المفروض من بین سائر الصیام فإنها نوافل و یصام هذا الكبور من قبل غروب الشمس من الیوم التاسع بنصف ساعة الى ما بعد غروبها فی الیوم العاشر بنصف ساعة تمام خمس و عشرین ساعة ... و صومه كفارة لكل ذنب على وجه الغلط و یجب على من یصمه من الیهود القتل عندهم و فیه یصلى خمس صلوات و یسجد فیها ...(36)

    سفر لاویان تورات شانزدهم:

    و این براى شما دائمى باشد كه در روز دهم ماه هفتم جانهاى خود را ذلیل سازید و هیچ كار مكنید... زیرا كه در آن روز كفاره براى تطهیر شما كرده خواهد شد و از جمیع گناهان خود به حضور خداوند طاهر خواهید شد...(37)

    ظاهر عبارات این كتابها موید همان مطلبى است كه در مقاله مجله الهادى آمده زیرا دهم تشرین با دهم محرم همیشه یك روز نیست بله ممكن است گاهى در یك روز هر دو واقع شوند در صورتى كه ظاهر روایات و مطالبى كه قبلا در این مقاله آوردیم این است كه یهود همواره در دهم ماه محرم روزه مى‏گرفتند.

    اما با این وصف نمى‏توان قضاوت قطعى كرد زیرا خلاف واقع بودن آن همه روایت و گفتارهاى اهل لغت هم بعید به نظر مى‏رسد و شاید دو مطلبى كه در ذیل از دائرة المعارف فارسى و از مرحوم علامه حاج میرزا ابوالحسن شعرانى نقل مى‏كنیم بتواند این شبهه را دفع و یا دست كم ضعیف كند.

    در دائرة المعارف فارسى آمده:

    تقویم یهود به سبب قواعد گوناگونى كه براى تنظیم اعیاد دینى دارند پیچیده است سال دینى اول نیسان و سال عرفى از اول تشرین آغاز مى‏شود(38)

    علامه شعرانى رحمة الله علیه:

    ابوریحان بیرونى و بعضى از مفسران كه اهل فن (نجوم) بودند گویند: نسى‏ء آن بود كه هر سه سال یك بار ماه بر عدد ماههاى سال مى‏افزودند و آن سال را سیزده ماه مى‏گرفتند تا ماهها از فصل خود تغییر نكند و محرم كه آغاز سال است منطبق با اول بهار باشد تقریبا چنانكه اكنون رسم یهود است در هر سه سال یك سال را سیزده ماه مى‏گیرند و ماههاى آنها قمرى است از محل خود در فصول شمسى تغییر نمى‏كند وعرب تقلید یهود مى‏كردند و بدین عمل قهرا ماهها از جاى حقیقى خود تغییر مى‏كردند آنكه عمدا حج را از ماهى به ماهى تغییر دهند بلكه این نتیجه افزودن یك ماه است و گرنه خود آنها همه ماهى را كه در آن حج مى‏كردند ذوالحجه نبود و اختلاف راویان در آن است كه آیا آن ماه زائد را چه نامیدند صفر یا محرم یا غیر آن و آن چندان مهم نیست....(39)

    قال العلامة الشعرانى رحمة الله علیه فی حاشیة الوافی:

    اعلم ان یوم عاشورا كان یوم صوم الیهود و لا یزالون یصومون إلى الآن و هو الصوم الكبیر (40) و وقته الیوم العاشر من الشهر الاول من السنة و لما قدم رسول الله (صلى الله علیه و آله) المدینة كان أول سنة الیهود مطابقا لأول المحرم و كذلك بعده إلى أن حرم النسی و ترك فی الاسلام و بقى علیه الیهود إلى زماننا هذا فتخلف اول سنة المسلمین عن أول سنتهم و افترق یوم عاشورا عن یوم صومهم و ذلك لأنهم ینسئون إلى زماننا فیجعلون فی كل ثلاث سنین سنة واحدة ثلاثة عشر اشهر كماكان یفعله العرب فی الجاهلیة فصام رسول الله (صلى الله علیه و آله) و المسلمون یوم عاشورا كما كانوا یصومون و قال نحن أولى بموسى منهم الى ان نسخ وجوب صومه بصوم رمضان و بقى الجواز.

    و قال فی الروض الانف انهم یعنى العرب كانوا ینقلونه یعنى اول المحرم على حسب الشهور الشمسیة.(41)

     

    یك حدیث بسیار جالب‏

    روایتى در مجمع البحرین از طریحى ومستدرك سفینة البحار از نمازى نقل شده است و مستفاد از ان این است كه یوم الله بودن عاشورا به خاطر وقوع حادثه بسیار عظیم شهادت حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) در این روز است و این مطلب را خداى متعال به حضرت موسى (علیه السلام) فرموده است و بنابراین مى‏توان گفت اگر روز عاشورا در میان یهود و دیگران كه پس از آنها بوده‏اند احترامى داشته با جهت این بوده كه حضرت موسى (علیه السلام) آنان را به این كار امر كرده و امر او به خاطر این بوده كه از راه وحى به عظمت این روز پى برده بوده است و البته این حدیث با وقوع حوادث مهم دیگر در این روزمنافات ندارد.

    اینك متن روایت:

    فی حدیث مناجاة موسى(42) و قد قال یا رب لم فضلت امة محمد (صلى الله علیه و آله) على سائر الامم؟ فقال الله تعالى: فضلتهم لعشر خصال. قال موسى و ما تلك الخصال التى یعملونها؟ حتى آمر بنی اسرائیل یعملونها.(43)

    قال الله تعالى: الصلاة و الزكاة والصوم (44) و الحج و الجهاد، و الجمعة (45) و الجماعة و القرآن و العلم (46) و العاشوراء.قال موسى (علیه السلام) یا رب و ما العاشوراء؟ قال: البكاء و التباكی(47) على سبط محمد (صلى الله علیه و آله) و المرثیه و العزاء على مصیبة ولد المصطفى.

    یا موسى ما من عبد من عبیدی فی ذلك الزمان بكى او تباكى و تعزى على ولد المصطفى الا و كانت له الجنة ثابتا فیها. و ما من عبد أنفق من ماله فی محبة ابن بنت نبیه طعاما وغیر ذلك درهما او دینارا إلا و باركت له فی دار الدنیا الدرهم بسبعین درهما و كان معافا فی الجنة و غفرت له ذنوبه.(48)

    و عزتى و جلالى ما من رجل او امرأة سال دمع عینیه فی یوم عاشوراء...(49)

    مصادر مقاله:

    1) الآثار الباقیة، چاپ افست. 2). الاعلام، زركلى چاپ هشت جلدى. 3). اقرب الموارد، چاپ سه جلدى افست. 4). بغیة الوعاة،سیوطى، چاپ دار المعرفة. 5) تاج العروس، زیبدى ـ شرح قاموس اللغة. 6) ترجمه قاموس اللغة، چاپ سنگى. 7) التعجب، كراجكى، چاپ سنگى. 8) التفهیم، چاپ دوم. 9) تهذیب الاحكام، چاپ نجف. 10) تهذیب اللغة، ازهرى، چاپ مصر. 11) تورات فارسى، عهدین. 12) جامع احادیث الشیعة. 13) جمهرة اللغة، چاپ چهار جلدى. 14) جواهر الكلام، چاپ جدید. 15) حاشیه تفسیر ابى الفتوح، چاپ اسلامیه. 16)حاسبه وافی، استاد شعرانى رحمة الله، ضمیمه، چاپ اسلامیه. 17) دائرة المعارف فارسى، مصاحب. 18) دستور العلماء، چاپ دوم در چهار جلد. 19) دعائم الاسلام، چاپ مصر. 20) روضة المتقین، ملا محمد تقى مجلسى ج 21 .3) السامی فی الأسامی، میدانى، چاپ مصر. 22) سفینة البحار، محدث قمى. 23) سنن ابن ماجه، در دو جلد. 24) سنن الدرامی، در دو جلد. 25) شرح باب حادیعشر، چاپ عبد الرحیم . 26) شرح فقیه فارسى، تألیف ملا محمد تقى مجلسى، چاپ سنگى. 27) شفاء الصدور، چاپ سنگى . 28) صحاح اللغة، چاپ هفت جلدى. 29) صحیح البخاری، چاپ سه جلدى. 30) صحیح مسلم، چاپ دو جلدى. 31) عمدة القاری فی‏شرح البخاری. 32) كتاب العین، خلیل ابن احمد، چاپ هشت جلدى . 33) الغریبین، هروى چاپ قاهره، 34 1390) القاموس المحیط، چاپ آخوندى. 37) كتاب من لا یحضره الفقیه، چاپ غفارى. 38) الكنى والالقاب، محدث قمى چاپ نجف. 39) كنز العمال. ملا على قارى. 40) گنجینه‏اى از تلمود، چاپ 1350 ش. 41) لسان العرب، چاپ لبنان 42) مجله الهادی، چاپ قم 43) مجمع البحرین، چاپ سنگى و چاپ جدید. 44) مجمع الفائده، ملا احمد اردبیلى 45) المحلى، چاپ هشت جلدى. 46)مختار الصحاح، ابوبكر رازى 47) مرآت العقول، علامه مجلسى. 48) مستدرك سفینة البحار. 49) مصباح المنیر، فیومى، چاپ جدید، قم. 50) معجم البلدان، یاقوت حموى. 51) معیار اللغة چاپ سنگى در دو جلد. 52) مفاتیج الجنان، محدث قمى. 53) مقائیس اللغة، چاپ قم (افست). 54) منتخب اللغة، چاپ سنگى. 55) منهى الإرب، چاپ افست 56) الموطا، چاپ 57 .1370) النهایة، چاپ پنج جلدى. 58) نیل الاوطار، شوكانى، چاپ 1973 م. 59) وافى، ملا محسن فیض رحمة الله چاپ اسلامیه. 60) هدیة الأحباب، محدث قمى، چاپ سنگى.

     

    پی نوشتها :

    1-      سنن دارمی، ج 2، ص 22

    2-      موطا مالك، ج 1 ص 219 و سنن دارمی، ج 2، ص .23

    3-      صحیح بخاری، ج 3، ص 31

    4-      نیل الأوطار، ج 4، ص .326

    5-      صحیح بخاری، ج 3، ص 31

    6-      صحیح بخاری، ج 3، ص 31

    7-      جامع احادیث الشیعه، ج 9، ص 479 و كتاب من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 85، چاپ غفارى و به روضة المتقین ملا محمد تقى مجلسى رحمة الله، ج 3 رجوع شود.

    8-      جامع احادیث الشیعه، ج 9، ص .480

    9-      جامع احادیث الشیعه، ج 9، ص 475 به نقل از تهذیب شیخ طوسى واقبال ابن‏طاووس.

    10-   كبور یا كپیور كه در مورد روزه عاشورا یهودیان آمده است با همین واژه كفاره ارتباط دارد وشاید آن واژه عبرى همین واژه باشد.

    11-   جامع احادیث الشیعه، ج 9، ص 475 به نقل از تهذیب و استبصار شیخ طوسى.

    12-   كنز العمال، ج 8، ص 658

    13-   كنز العمال، ج 8، ص 656

    14-   كنز العمال، ج 8، ص 656

    15-   مثلا در صحیح بخارى حدود ده روایت و در صحیح مسلم حدود سى روایت آمده است.

    16-   در همین مقاله از كتاب دستور العلماء نقل شده ودر ذیل عنوان «چند یاد آورى» در پایان مقاله هم مى‏آید.

    17-   جامع احادیث الشیعة، ج 9، ص 477 به نقل از كافى.

    18-   جامع احادیث الشیعة، ج 9، ص 477 به نقل از كافى و تهذیب و استبصار

    19-   جامع احادیث الشیعة، ج 9، ص 477 به نقل از كافى و تهذیب.

    20-   جامع احادیث الشیعة، ج 9، ص 477

    21-   جامع احادیث الشیعة، ج 9، ص 477 به نقل از كافى و تهذیب و استبصار.

    22-   جامع احادیث الشیعة، باب 18 صیام رجوع شود.

    23-   مجمع الفائده، ج 5، ص .188

    24-   جواهر الكلام، ج 17، ص 105

    25-   التعجب، كراجكى، چاپ سنگى ضمیمه كنز الفوائد، ص .45

    26-   تهذیب الاحكام، ج 4، ص 300

    27-   دعائم الاسلام، ج 1، ص 284

    28-   شفاء الصدور، طهرانى، چاپ سنگى، ص 259، وافى، جزء7، ص 14 به نقل از امالی صدوق و علل الشرایع صدوق.

    29-   مقاله نگارش استاد حسن توفیق سقاف است.

    30-   قاموس مقدس، 427، چاپ 1928 میلادى.

    31-   دائرة المعارف فارسى، ج 2، ص 1651 و ج 2، ص .643

    32-   مرحوم همائى در حاشیه التفهیم گوید: تلفظ اصلیش كپور وبا لفظ كفاره عربى یك ریشه دارد.

    33-   مرحوم همائى گوید: تلفظ اصلیش به طورى كه نگارنده از علماى یهود تحقیق كرد عاسور به سین مهمله است و با عاشور و عاشورا و عشره عربى یك ریشه دارد.

    34-   التفهیم، چاپ دوم، ص .244

    35-   گنجینه‏اى از تلمود، چاپ 1350 شمسى، ص 122 ـ .125

    36-   الآثار الباقیة، چاپ افست، ص 277

    37-   تورات فارسى‏

    38-   دائرة المعارف فارسى، مصاحب ج 1، ص 10659 از برادر فاضل و گرامى حضرت آقاى توفیقى كه با معرفى این چند مصدر در این بخش مقاله ما را یارى كردند سپاسگذاریم.

    39-   تفسیر ابى الفتوح رازى، ج‏6، ص 29 در پاورقى.

    40-   احتمالا كبیر غلط چاپى است زیرا در كتابهاى دیگر كبور و كپور و كیپور آمده است.

    41-   كتاب من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 85 در پاورقى و وافى فیض، چاپ سه جلدى شامل 14 جزء جزء7، ص 14 در حاشیه.

    42-   متأسفانه مرحوم طریحى مدرك و سند این حدیث را یاد نكرده است.

    43-   واضح است كه حضرت موسى مى‏خواهد موجبات افضلیت امت اسلام مثلا عظمت عاشورا را بداند تا به بنى اسرائیل بگوید كه آن را تعظیم كنند.

    44-   بنى اسرائیل هم این عبادات را داشته‏اند پس یا مقصود این است كه به كیفى كه در اسلام هست نداشته‏اند ویا منظور این است كه این مجموعه ده‏تایى ازمختصات امت اسلامى است.

    45-   در زمان ما براى همه روشن شده است كه نماز جمعه و جماعت عبادت بسیار مبارك ودشمن شكنى است مانند جهاد.

    46-   شاید مقصود علوم رسول خدا وائمه هدى و فاطمه زهرا علیهم السلام باشد كه از غیر طریق قرآن در اختیار امت قرار گرفته است.

    47-   عاشورا به لازمه آن معرفى شده است.

    48-   این ثوابها وبركات براى عزادارن حضرت سید الشهدا براى كسانى كه روایت این باب را درست ببینند جاى تردید و شك ندارد البته بشرطها و یا بشروطها.

    49-   مجمع البحرین ماده عشر، مستدرك سفینة البحار، ماده عشر. نگارنده این حدیث شریف را اولین بار در ملحقات كتاب شرح باب حادیعشر فاضل مقداد چاپ سنگى خط عبد الرحیم دیده بود كه ظاهرا آنجا هم از مجمع البحرین نقل شده باشد.


    ایت الله رضا استادى‏

    مجله پیام حوزه ش 6ص 96



    عاشورا،





    درباره سایت
    نازم حسین را

    که چو در خون خود تپید

    زیباترین حماسه عالم بیافرید

    «دیوانگان حسین»
    امکانات جانبی
    دانشنامه عاشورا





    ذكر ایام هفته



    ذکر کاشف الکرب






    دعای فرج




    اوقات شرعی









    Online User
    IranSkin go Up